Coschap Chirurgie Roemenië 2003

Inleiding

Waarom ga ik naar een land als Roemenië? Goede vraag, want dat is toch net als hier in Nederland? Een Europees land, met goede ziekenhuizen? Mijn vader gaat al jaren naar Roemenië om daar te helpen met de wederopbouw van een ziekenhuis in Sibiu. Ik heb dan ook al heel wat video's en foto's gezien van het ziekenhuis waar ik ga werken. Ik weet dat het dus anders is dan in Nederland, ook al is het een land in Europa. En toch schrok ik nog steeds van de hiërarchie, de achterstand en de armoe in zo'n land. Je realiseert je dan weer hoe goed het hier in Nederland is. Wij hebben natuurlijk onze problemen zoals wachtlijsten en te weinig opgeleid personeel. Daar hebben ze geen geld en apparatuur. Mensen werken daar zonder opleiding, patiënten kunnen behandelingen en operaties niet betalen. En mensen die wel opgeleid zijn, verdienen voornamelijk zwart geld. Hierdoor ontstaan er scheve verhoudingen tussen arm en rijk. Hieronder mijn verhaal van mijn reis naar Roemenië.

Eerste kennismaking en organisatie ziekenhuis

Zondag bezocht ik voor het eerst het ziekenhuis in Sibiu. Sibiu is een stad in centraal Roemenië, ongeveer 300 km van Boekarest. Je zou denken dat een Europese stad toch een normaal ziekenhuis moet hebben. Dit blijkt echter niet het geval te zijn. Ik waan mij ongeveer in het begin van de 19e eeuw als ik het ziekenhuis binnen kom. Van buiten lijkt het nog een modern ziekenhuis met alleen wat achterstallig onderhoud, maar eenmaal binnen straalt de armoe ervan af. Het blijkt dat alle afdelingen in aparte gebouwen gevestigd zijn. Wat betekent dat patiënten soms via buiten naar de röntgenafdeling moeten! Nou is dat in de zomermaanden geen probleem, maar in de winter kan het behoorlijk hard vriezen in een land als Roemenië.

Als eerste gaan we een kijkje nemen in het gebouw van de chirurgie, waar ik de komende vier weken zal vertoeven. Zodra ik binnen ben, komt een vreselijk zure en onaangename lucht mij tegemoet. Zoals elk ziekenhuis een aparte geur heeft, stinkt dit ziekenhuis! Ik vermoed dat dit voornamelijk komt door de slechte hygiëne. Oh jee hier ga ik dus vier weken werken! Het is zondag dus er zijn weinig werkende mensen op de afdeling: ongeveer 3 verpleegkundigen en 1 arts. Er zijn twee chirurgische afdelingen, ik ga werken op chirurgie I. Chirurgie I is voornamelijk algemene chirurgie en soms (simpele) vaatchirurgie. Chirurgie II is thoraxchirurgie en orthopedie. De twee afdelingen hebben zes operatiekamers, die ze delen met de urologie.

Op chirurgie I zijn tien patiëntenkamers, met 4-6 bedden per kamer. Er is weinig ruimte tussen de bedden. Er staan wel nachtkastjes, maar er hangen geen gordijnen tussen de bedden. Privacy is hier een groot woord! De bedden zijn krakkemikkig en slechts sommige kunnen omhoog of omlaag. Vrouwen en mannen liggen hier nog wel in verschillende kamers. Ook scheiden ze septisch en niet-septisch, vanwege besmettingsgevaar. De wc's hebben geen bril, je kunt ze ook niet doortrekken en wc-papier is je eigen zorg. Artsen en verpleegkundigen lopen in witte kleding, maar iedereen verzorgt zijn eigen kleding. Zelf aanschaffen en zelf wassen is het credo. Iedereen heeft dus wat anders aan, als het maar wit is! Sommigen hebben oude AZU of Rode Kruis kleding aan, wat de Nederlanders ooit mee hebben genomen. Na een blik op mijn afdeling gaan we de rest van het ziekenhuis ook nog even snel bekijken. Alles blijkt er van binnen erg armoedig uit te zien, af en toe zie je een verdwaald West- Europees apparaat of wat vernieuwingen. Ik ben benieuwd wat de komende vier weken mij gaan brengen.

Coschap chirurgie begint

Elke morgen om 8.00 uur begint de dag met de overdracht (in het Roemeens). Gelukkig zijn veel medische termen Latijns en begrijp ik redelijk waar het over gaat. Mijn begeleider Dr. Sillivasan koppelt mij aan de oudste arts-assistent, Marius. Gelukkig spreekt hij redelijk engels en kan hij mij veel uitleggen. Net als in ons land moeten de jongste assistenten de patiënten voordragen aan de professor. Prof. Sabau bepaalt dan welke operaties er wel en niet doorgaan. Degene met de meeste urgentie gaat voor, de anderen moeten wachten tot morgen of zelfs overmorgen. Dan wordt er nog gediscussiëerd, want geen operaties is geen geld. Iedere chirurg wil dus opereren en vindt dat zijn patiënt de meeste urgentie heeft. Elke dag worden er ongeveer vier operaties ingepland voor de hele dag. Vervolgens lopen we een snelle visite met de professor, de chirurgen, de arts-assistenten en ik. Allemaal mannen, omdat daar nog geen vrouwen zijn die chirurg worden. Eerst langs de IC, wat er nog redelijk uitziet in vergelijking met de rest van het ziekenhuis. Er zijn twee etages die elk plek hebben voor 8 patiënten. Alle patiënten liggen daar in een eenpersoonscabine en in bijna elke cabine staat een beademingsapparaat uit Nederland. Degene die de operatie heeft verricht of de patiënt via de spoedeisende hulp heeft opgenomen, vertelt de professor het beleid omtrent de behandeling van de patiënt. Vervolgens gaan we langs de patiëntenkamers om de patiënten die die dag geopereerd worden te beoordelen. Ook worden de patiënten die de dag ervoor geopereerd zijn door de professor beoordeeld.

Ook de septische kamers krijgen een bezoek van de professor. Hier liggen voornamelijk mannen met geamputeerde tenen, voeten en benen. De oudere mannen met verwaarloosde diabetes gaan jaren naar de dokter op het platteland. Dat is wat ze nog net kunnen betalen. Er wordt door de plattelandsdokter een hoop goedkope therapieën aangeboden die niet werken. Vervolgens komen ze in een ziekenhuis als het leed al geschied is. Zwarte tenen, voeten, wonden die niet genezen, met amputaties tot gevolg. De rottende geur van infecties en gangreen komt je ook onmiddellijk tegemoet als de deur van de kamer opengaat. Elk verband wordt eraf gehaald voor de professor. Dit gebeurt echter bij elke patiënt met dezelfde schaar en handen die niet beschermd zijn door handschoenen en tussendoor niet gewassen worden. De eerste dag was ik vol ongeloof, maar na een week ben je eraan gewend. Er is geen geld voor nieuwe scharen, desinfecteermiddel of een doos met handschoenen.

Operaties

Vervolgens beginnen de operaties. Ik krijg op dag 1 een zelfgebreid katoenen mondkapje uit Roemenië en een wegwerp haarmutsje uit Nederland. Daar kan ik het vervolgens de komende vier weken mee doen, want er is geen geld om elke dag een nieuwe te nemen. Niks weggooien dus, maar alles hergebruiken. "Disposables" gebruiken ze daar nog een keer of tien. Alles wat gesteriliseerd kan worden, is dus in zo'n ziekenhuis veel handiger. Alle naalden, tubes, sondes, alles wat je kunt schoonmaken of steriliseren, wordt hergebruikt. De operatiekamers zijn erg oud. De operatiebedden kunnen beperkt omhoog/omlaag, dus ze opereren met kromme ruggen. De ramen staan open als het warm is, want de airco's aan de muur werken niet voldoende. Naast de grote OK-lampen staan er ook nog kleine bijzet OK-lampen, omdat de grote OK-lampen deels kapot zijn of niet genoeg licht geven. Chirurgen opereren in eigen kleding met daarover een steriel groen of gele katoenen jas. Sinds enkele jaren hebben ze wel goede steriele handschoenen, maar zeep/desinfectans om je handen te wassen is schaars. Een buikspreider voor een grote buikoperatie willen ze graag hebben, maar er is geen geld voor. Nu staat er dus elke keer een extra persoon aan tafel die met twee spatels de buik probeert open te houden. En zo zie je bij elke operatie dat ze het doen met de instrumenten die ze hebben. Met zo min mogelijk instrumenten een operatie doen, is een kunst op zich. Ze hechten met katoen in verschillende diktes, oplosbaar is alleen in zeldzame gevallen aanwezig. Ik vermoed dat de patiënt daar ook meer voor moet betalen.

Sommige chirurgen hebben via via eigen instrumenten geregeld of gekocht. De professor gebruikt in ieder geval de beste instrumenten. Het blijkt dat ze die dan ook mee naar huis nemen, zodat ze niet zoek raken of door anderen in beslag worden genomen. Ik vraag me ook af wat er gebeurt met de instrumenten die de Nederlanders meenemen. Mag de professor eerst kiezen en dan de beste chirurg, enz? Het blijkt dat er veel zwart geld verdiend wordt en dat sommige dingen niet eerlijk geregeld worden. Zodra je ernaar vraagt, wordt er snel over iets anders gepraat of een grapje over gemaakt. De chirurg die mij begeleidde was enige malen in Nederland geweest en was wat opener over een hoop zaken. Hij verdient van het ziekenhuis 200 euro per maand, maar uiteindelijk had hij 800 euro te besteden. De rest was zwart geld, kado's en geld van patiënten en nog wat andere vage dingen. Zo doen de arts-assistenten de operaties en krijgen de opleiders dat geld. Vervolgens zijn ze om 14.00 uur klaar met opereren en gaan de chirurgen en arts-assistenten naar huis. Tussen 17.00 uur en 18.00 uur komen ze nog even terug om te kijken hoe het met patiënten gaat.

Medische zorg Roemenië

Binnen een land als Roemenië blijken er grote contrasten te zijn. Een zeer rijke gynaecoloog en farmaceut heeft een nieuw ziekenhuis gebouwd twee straten van het oude ziekenhuis vandaan. Ik werd daar uitgenodigd om een kijkje te nemen. Het is een privé-ziekenhuis, met een West- Europese instelling en uiterlijk. Het wordt eind november geopend en er werken naast Roemeense artsen ook artsen uit Amerika en West-Europese landen. Alles is gloednieuw, de kamers lijken op hotelkamers en alle apparatuur is supermodern. Ik ben zeer verbaasd dat iemand in Roemenië hier geld voor heeft en dat dit te realiseren is. Ik word meteen uitgenodigd om volgend jaar ook hier werkervaring op te komen doen. De vraag is alleen wie worden de nieuwe patiënten in dit ziekenhuis? Wie heeft er geld om hier behandeld te worden? De rijke Roemeen die zeer zeldzaam is en de toerist. Als ik in Roemenië ben en ziek word, ga ik in ieder geval naar het nieuwe privé-ziekenhuis!